Nova studija naučnika sa Univerziteta u Stokholmu sugeriše da je jedan od najdramatičnijih događaja u istoriji čovečanstva, kolaps civilizacija Bronzanog doba oko 1200. godine pre nove ere, mogao biti posledica sporih promena u Zemljinoj orbiti oko Sunca.
Istraživači smatraju da su ove gotovo neprimetne promene tokom hiljada godina postepeno menjale količinu Sunčeve energije koju je tokom leta dobijala severna hemisfera. Posledica je bila sve suvlja klima na području Levanta i Balkanskog poluostrva, što je stvorilo uslove za dugotrajne i razorne suše.
Hiljade godina promena dovele do katastrofe
Kolaps Bronzanog doba predstavlja jedan od najvećih istorijskih preokreta. U tom periodu nestale su ili ozbiljno oslabile brojne velike sile istočnog Mediterana. Propala je mikenska civilizacija, urušilo se Hetitsko carstvo, dok su Egipat, Asirija, Vavilon i Fenikija pretrpeli ozbiljne političke i ekonomske udare.
Arheološki nalazi već dugo ukazuju da su dugotrajne suše igrale važnu ulogu u ovim događajima, ali naučnici do sada nisu mogli da objasne šta ih je izazvalo.
Kako bi pronašli odgovor, istraživači su razvili napredni klimatski model koji rekonstruiše promene u klimi istočnog Mediterana od pre oko 8.000 godina do danas.
Orbitalne promene pokrenule lanac događaja
Rezultati pokazuju da nije postojao jedan uzrok katastrofe, već čitav niz međusobno povezanih klimatskih procesa.
Postepene promene Zemljine orbite smanjile su količinu toplote koju je severna hemisfera primala tokom leta. Hladnija mora oslabila su monsunske sisteme koji prenose vlagu iz tropskih oblasti, dok su se vetrovi pomerili ka severu, dodatno smanjujući količinu padavina nad Bliskim istokom.
Ove dugoročne promene zatim su uticale na prirodne oscilacije u Atlantiku i atmosferi, stvarajući uslove u kojima su se, u nepovoljnom trenutku, razvile ekstremne i višedecenijske suše.
Klima kao okidač društvenih promena
Autori studije ističu da klimatske promene same po sebi nisu “uništile” drevne civilizacije. Međutim, višegodišnje suše dovele su do loših žetvi, gladi, ekonomskih problema i velikih migracija stanovništva. Takvi uslovi povećali su nestabilnost i verovatno doprineli sukobima koji su obeležili kraj Bronzanog doba.
Upravo se u tom periodu u istorijskim izvorima prvi put pojavljuju i misteriozni Narodi mora, čiji su napadi dodatno ubrzali pad tadašnjih velikih država.
Zašto je ovo istraživanje važno?
Ova studija pokazuje koliko spore i gotovo neprimetne promene u Zemljinoj orbiti mogu, tokom hiljada godina, da izmene klimatski sistem planete. Kada se takve promene poklope sa prirodnim oscilacijama okeana i atmosfere, posledice mogu biti izuzetno ozbiljne.
Iako današnje klimatske promene imaju drugačiji uzrok i odvijaju se mnogo brže zbog ljudskog uticaja, istraživanja poput ovog pomažu naučnicima da bolje razumeju koliko je klima kroz istoriju bila važan faktor u usponu i padu velikih civilizacija.
