Astronomi su po prvi put uspeli da potvrde postojanje atmosfere oko stenovite planete koja se nalazi u nastanjivoj zoni svoje zvezde. Reč je o egzoplaneti LHS 1140 b, udaljenoj oko 48 svetlosnih godina od Zemlje, a ovo otkriće predstavlja jedan od najvećih koraka do sada u potrazi za svetovima koji bi mogli da budu pogodni za život.
Rezultati istraživanja objavljeni su u prestižnom naučnom časopisu Science, a naučnici ističu da je ovo prvi nedvosmislen dokaz da jedna stenovita planeta u nastanjivoj zoni druge zvezde poseduje atmosferu.
Zašto je atmosfera toliko važna?
Atmosfera nije samo zaštitni omotač planete – ona reguliše temperaturu, štiti površinu od štetnog zračenja i omogućava postojanje tečne vode, koja se smatra jednim od ključnih uslova za život kakav poznajemo.
„Atmosfera je neophodna da bi planeta mogla da podrži život kakav poznajemo. Ovo je prvi put da je otkrivena atmosfera oko stenovite planete u nastanjivoj zoni druge zvezde“, rekao je glavni autor istraživanja Kolin Čerubim (Collin Cherubim), koji je doktorirao na Univerzitetu Harvard.
Kako je atmosfera otkrivena?
LHS 1140 b kruži oko crvenog patuljka, zvezde manje i hladnije od Sunca. Planeta se nalazi upravo u tzv. nastanjivoj zoni, području oko zvezde u kojem bi temperature mogle omogućiti postojanje tečne vode na površini.
Iako su astronomi do danas otkrili hiljade egzoplaneta, potvrda postojanja atmosfere na stenovitim svetovima pokazala se kao izuzetno težak zadatak.
Naučnici su prvo razvili teorijski model koji je predvideo da LHS 1140 b poseduje gornje slojeve atmosfere bogate helijumom. Taj helijum postepeno „beži“ u svemir, a upravo je taj proces omogućio njegovo otkrivanje.
Posmatranja su obavljena pomoću spektrografa WINERED, instaliranog na teleskopima opservatorije Magelan u Čileu. Tokom retkog poravnanja planeta sa njihovom zvezdom astronomi su pratili svetlost koja prolazi kroz atmosferu planete.
Jedna planeta nije pokazala nikakve tragove atmosfere, dok je kod LHS 1140 b jasno registrovano prisustvo helijuma koji napušta planetu, čime je potvrđeno da ona zaista poseduje atmosferu.
Atmosfera opstaje milijardama godina
Prema procenama istraživača, atmosfera ove planete opstala je više od tri milijarde godina, uprkos snažnom zračenju matične zvezde. To LHS 1140 b čini jednim od najzanimljivijih kandidata za buduća istraživanja.
Sledeći korak biće određivanje kompletnog hemijskog sastava atmosfere, kao i potraga za mogućim okeanima ili drugim pokazateljima koji bi mogli ukazivati na pogodnost planete za život.
Novi pravac u istraživanju egzoplaneta
Ovo otkriće potvrđuje da posmatranje gasova koji „beže“ iz atmosfere može postati jedan od najvažnijih načina za proučavanje stenovitih egzoplaneta.
Pre samo dvadesetak godina naučnici nisu bili sigurni da li uopšte postoje planete slične Zemlji izvan Sunčevog sistema. Danas znamo da su veoma česte, a sada prvi put imamo i čvrst dokaz da jedna od njih poseduje atmosferu.
To ne znači da je na LHS 1140 b otkriven život, ali predstavlja važan korak ka odgovoru na jedno od najvećih pitanja čovečanstva – da li smo sami u svemiru?
