Astronomi su došli do izuzetno zanimljivog otkrića o međuzvezdanoj kometi 3I/ATLAS – prema novoj studiji objavljenoj u časopisu Nature, ovaj objekat mogao bi biti star oko 12 milijardi godina, što ga čini gotovo tri puta starijim od Sunčevog sistema.
Ako se rezultati potvrde, 3I/ATLAS predstavlja jedan od najstarijih poznatih objekata koji su ikada prošli kroz naš Sunčev sistem.
Neobičan hemijski „potpis“
Međunarodni tim naučnika, predvođen istraživačem NASA-e Martinom Kordinerom, analizirao je podatke koje su prikupili svemirski teleskop James Webb i radio-opservatorija ALMA tokom prolaska komete pored Sunca krajem 2025. godine.
Kako se kometa približavala Suncu, zagrejala se i počela da oslobađa gas i prašinu. Upravo analizom tog materijala istraživači su otkrili neobične hemijske karakteristike.
Najveće iznenađenje bilo je to što voda u kometi sadrži izuzetno veliku količinu deuterijuma, teškog izotopa vodonika. Njegov udeo je višestruko veći nego kod svih do sada proučavanih kometa i drugih tela u Sunčevom sistemu.
Pored toga, naučnici su ustanovili da 3I/ATLAS ima neobično nizak sadržaj ugljenika-13, teškog izotopa ugljenika. Takav odnos izotopa do sada nije primećen ni u jednom poznatom objektu u našem kosmičkom susedstvu.
Trag iz najranijih dana Mlečnog puta
Prema autorima studije, upravo ovakav hemijski sastav ukazuje da je kometa nastala veoma rano u istoriji naše galaksije ili u njenim udaljenim spoljnim oblastima, gde je bilo manje teških elemenata nastalih eksplozijama supernova.
Koristeći računarske modele razvoja Mlečnog puta, istraživači su procenili da je 3I/ATLAS nastala pre oko 12 milijardi godina, svega oko milijardu i po godina nakon Velikog praska.
To znači da bi ova kometa mogla predstavljati svojevrsnu vremensku kapsulu iz perioda kada je naša galaksija bila tek u ranoj fazi razvoja.
Tek treći poznati međuzvezdani posetilac
Kometa 3I/ATLAS otkrivena je 1. jula 2025. godine pomoću teleskopske mreže ATLAS, koju je NASA razvila za otkrivanje potencijalno opasnih asteroida.
Ona je tek treći potvrđeni međuzvezdani objekat koji je ušao u Sunčev sistem. Pre nje astronomi su registrovali misteriozni asteroid Oumuamua 2017. godine i kometu 2I/Borisov, koju je 2019. godine otkrio ruski astronom Genadij Borisov.
Za razliku od objekata koji su nastali oko Sunca, međuzvezdani posetioci dolaze iz drugih zvezdanih sistema i pružaju retku priliku da naučnici proučavaju materijal koji se formirao daleko od našeg kosmičkog okruženja.
Ukoliko se procena starosti potvrdi dodatnim istraživanjima, 3I/ATLAS mogla bi postati jedan od najvrednijih prirodnih „fosila“ iz najranije istorije Mlečnog puta i pomoći astronomima da bolje razumeju kako su izgledali prvi planetarni sistemi u našoj galaksiji.
