Jedan od najvećih misterija savremene astrofizike dobio je čvrstu potvrdu. Naučnici su, zahvaljujući džinovskom kineskom radio-teleskopu FAST, pokazali da brzi radio-impulsi (FRB) mogu nastajati u dvojnim sistemima, parovima gravitaciono vezanih nebeskih objekata.
Brzi radio-impulsi su izuzetno kratki, ali neverovatno snažni impulsi radio-talasa. Traju svega nekoliko milisekundi, ali u tom trenutku oslobode količinu energije uporedivu sa ukupnim Sunčevim zračenjem tokom čitave nedelje.
Ovi kosmički signali prvi put su otkriveni 2007. godine i od tada važe za jedno od najzagonetnijih pojava u svemiru. Posebnu pažnju privlače ponavljajući FRB-ovi, jer njihova periodična aktivnost već dugo sugeriše da ne nastaju u izolovanim objektima, već u složenijim sistemima.
U novoj studiji, istraživači su od juna 2022. godine neprekidno pratili ponavljajući brzi radio-impuls označen kao FRB 20220529, udaljen oko 2,5 milijarde svetlosnih godina od Zemlje. Tokom prvih 18 meseci signali su pokazivali tek blage promene.
Prelomni trenutak dogodio se u decembru 2023. godine, kada je zabeležen jasan obrazac u radio-signalima koji ukazuje na prisustvo zvezde-pratioca. Ta zvezda kruži oko izvora radio-impulsa, što predstavlja snažan dokaz da se FRB nalazi u dvojnom sistemu.
Ključnu ulogu u ovom otkriću imao je radio-teleskop FAST (Five-hundred-meter Aperture Spherical Telescope), najveći radio-teleskop na svetu. On je smešten u prirodnoj karstnoj udolini u kineskoj provinciji Gvidžou, a njegova prijemna površina približno je veličine 30 fudbalskih terena.
Ovo otkriće ne znači da svi brzi radio-impulsi potiču iz dvojnih sistema, ali pruža najjači dosadašnji dokaz da bar jedan deo ovih kosmičkih signala nastaje u interakciji dva bliska nebeska objekta. Time se naučnici približavaju razumevanju jednog od najenergetskijih i najtajanstvenijih fenomena u svemiru.
