Astronomi su otkrili izuzetno drevnu galaksiju kakva je postojala pre oko 13 milijardi godina, svega 800 miliona godina nakon Velikog praska. Novo istraživanje donosi moguće tragove prvih zvezda u istoriji svemira i pruža redak pogled u period kada su nastajale prve galaksije.
Tim naučnika predvođen astronomom Kimihikom Nakajimom koristio je moćni teleskop Džejms Veb kako bi proučavao duboki svemir. Rezultati istraživanja objavljeni su u časopisu Nature.
Otkrivena galaksija nosi oznaku LAP1-B i predstavlja jednu od hemijski najprimitivnijih galaksija ikada posmatranih.
Kosmička lupa
Galaksija je toliko udaljena i slaba da bi u normalnim uslovima bila gotovo nemoguća za posmatranje. Međutim, astronomima je pomogao fenomen poznat kao gravitaciono sočivo.
U ovom slučaju, veliko jato galaksija koje se nalazi između Zemlje i LAP1-B delovalo je poput ogromne kosmičke lupe, pojačavajući svetlost udaljene galaksije čak 100 puta.
Naučnici su otkrili da najveći deo svetlosti ne dolazi direktno od zvezda, već iz užarenih oblaka gasa. Analizom spektra te svetlosti uspeli su da odrede hemijski sastav galaksije.
Rezultati su bili iznenađujući, LAP1-B gotovo da ne sadrži teške elemente. Količina kiseonika u ovoj galaksiji oko 240 puta je manja nego na Suncu, što je čini jednom od najprimitivnijih galaksija u kojima se stvaraju zvezde.
Tragovi prvih zvezda
Posebno zanimljivo otkriće jeste prisustvo veoma snažnog jonizujućeg zračenja, kakvo astronomi očekuju od prvih generacija zvezda poznatih kao Population III zvezde.
Te prve zvezde nastale su od gotovo čistog vodonika i helijuma, neposredno nakon Velikog praska. Smatra se da su bile ogromne, veoma vrele i kratkog životnog veka.
Današnje zvezde, uključujući i Sunce, pripadaju kasnijim generacijama i sadrže mnogo više težih elemenata.
Naučnici su takođe primetili neobičan odnos ugljenika i kiseonika u galaksiji, što se poklapa sa teorijskim predviđanjima o hemijskim tragovima koje su ostavile prve eksplozije zvezda u svemiru.
Tamna materija drži galaksiju na okupu
Analizirajući kretanje gasa unutar galaksije, istraživači su zaključili da LAP1-B verovatno drži na okupu ogromna količina nevidljive tamne materije.
Sve zajedno, istraživači veruju da su uspeli da zabeleže veoma redak trenutak iz ranog razvoja svemira — period kada su prve zvezde počele da menjaju kosmos kakav danas poznajemo.
